Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία

Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία

Μετάφραση από: Νεφέλη Γαρούφη (Nefeli Garoufi) – Φοιτήτρια Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists).

Πώς θα ήταν οι αριθμοί και οι μουσικές νότες, αν είχαν χρώματα; Οι άνθρωποι με συναισθησία βιώνουν τον κόσμο με αυτό τον τρόπο – και οι επιστήμονες προσπαθούν να βρουν το γιατί.

(Πρόκειται για το άρθρο 'Blended senses: understanding synaesthesia' από το Scienceinschool, έχει δοθεί άδεια για μετάφραση και δημοσίευση από την ΠΕΒ)

Τι χρώμα είναι η Τρίτη; Αυτή η ερώτηση μπορεί να μη βγάζει νόημα για τους περισσότερους ανθρώπους – αλλά σε κάποιους άλλους, που είναι γνωστοί ως συναισθητικοί, είναι απολύτως κατανοητή, αν και ο καθένας θα έχει, πιθανότατα, και διαφορετική απάντηση.

«Συναισθησία» σημαίνει (κυριολεκτικά) «κοινή αντίληψη». Είναι ένα νευρολογικό φαινόμενο κατά το οποίο η αντίληψη σε μία αίσθηση αυτόματα επάγει ένα ερέθισμα και σε μία άλλη – έτσι, για παράδειγμα, η σκέψη αφηρημένων ιδεών όπως οι αριθμοί ή οι ημέρες της εβδομάδας προκαλεί συσχέτιση με συγκεκριμένα χρώματα. Δεν είναι ξεκάθαρο «γιατί» συμβαίνει, αλλά η συναισθησία μελετάται επιστημονικά όλο και περισσότερο, με στόχο να αποκαλυφθούν οι σχετικοί λόγοι που την προκαλούν. Μέχρι τώρα, έχουν βρεθεί σύνδεσμοι τόσο με νευρολογικούς όσο και με γενετικούς παράγοντες.

Τύποι/Είδη συναισθησίας

Μία μεγάλη μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο αποκάλυψε ότι περίπου το τέσσερα τοις εκατό (4%) του πληθυσμού βιώνει μία μορφή συναισθησίας (Simner et al, 2006). Συχνά, οι συναισθητικοί δεν έχουν ιδέα ότι οι διαισθητήριες σχέσεις τους είναι ασυνήθιστες, ακόμη κι αν βιώνουν αρκετά διαφορετικά είδη. Διαισθητήριες σχέσεις, που προκαλούνται από ερεθίσματα όπως γράμματα, αριθμοί και μουσικές νότες, είναι γνωστές για κάθε φυσική αίσθηση – από οπτικές αισθήσεις, όπως χρώμα, μέχρι ήχους, οσμές, υφές, ακόμη και γεύσεις.

Μία από τις πιο κοινές μορφές είναι η συναισθησία γραφής-χρώματος, η οποία είναι η συσχέτιση γραμμάτων και αριθμών με συγκεκριμένα χρώματα. Στο αντίθετο άκρο είναι οι σαγηνευτικές ιστορίες ανθρώπων για τους οποίους οι λέξεις έχουν γεύση (συναισθησία λεξιλογίου-γεύσης), και μουσικών όπως ο Pharrell Williams που χρησιμοποιούν τη χρωματισμένη τους ακοή για να δημιουργήσουν τη μουσική τους (χρωμαισθησία, ακουστική-οπτική συναισθησία).

Ο τραγουδιστής Pharrell
Williams χρησιμοποιεί την
χρωματισμένη ακοή του
(χρωμαισθησία /
ακουστικο-οπτική
συναισθησία), στη μουσική
του.
Ευγενική χορηγία εικόνας από
τον Thomas Hawk· πηγή
εικόνας: Flickr
Ο Έλληνας φιλόσοφος και μαθηματικός Πυθαγόρας
θεωρείται ότι είχε βιώσει μία μορφή συναισθησίας,
κατά την οποία είχε συσχετίσει κάθε αριθμό με τη δική
του προσωπικότητα.
Ευγενική χορηγία εικόνας από Galilea· πηγή εικόνας
Wikimedia Commons / German Wikipedia
«Το μακρύ à της Αγγλικής αλφαβήτου [...] έχει για
εμένα την ελαφριά οσμή παλαιού ξύλου, αλλά το
Γαλλικο à αυτή του λουστραρισμένου έβενου.»
(Απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του
συναισθητικού Vladimir Nabokov, Μίλα, Μνήμη (Speak,
Memory), 1951).
Δημόσια εικόνα: πηγή εικόνας· Wikimedia Commons
 
Η συναισθησία αριθμών-χρωμάτων είναι η μορφή που έχει ερευνηθεί περισσότερο, επειδή είναι εύκολη στο να μελετηθεί χρησιμοποιώντας απλές δοκιμές. Μεγάλες μελέτες που συγκρίνουν τους συναισθητικούς λεξιλογίου-γεύσης μεταξύ τους και με μη-συναισθητικούς, έχουν αποκαλύψει μεγάλη ποικολομορφία, ακόμη και εντός αυτής της μίας μορφής συναισθησίας. Για παράδειγμα, κάποιοι συναισθητικοί αριθμών-χρωμάτων βλέπουν τα προκλητικά χρώματα στο περιβάλλοντα χώρο, ενώ άλλοι τα αντιλαμβάνονται διανοητικά, με το «μάτι του νου τους». Άλλο εύρημα είναι ότι οι περισσότερες συναισθητικές συσχετίσεις είναι πολύ προσωπικές, και η ζωηρή αλφάβητος κάθε συναισθητικού αριθμών-χρωμάτων, είναι ξεχωριστή και μοναδική. Ίσως απροσδόκητα, ωστόσο, τα γράμματα I, O, X και Z τείνουν να εμφανίζονται ως μαύρα ή άσπρα από τους περισσότερους συναισθητικούς αριθμών-χρωμάτων, ακόμη και από μία χρωματιστή με τα χρώματα του ουράνιου τόξου, κατά τα άλλα, αλφάβητο.

Επομένως, ποιος τύπος ανθρώπου, είναι πιο πιθανό να βιώσει συναισθησία; Μία πρόσφατη έρευνα που έλεγξε χιλιάδες ανθρώπους για συναισθησία ανέτρεψε μία παλιά θεωρία ότι το φαινόμενο είναι πιο κοινό στις γυναίκες (Simner & Carmichael, 2015). Ο Simon Baron-Cohen, ένας από τους κυριότερους ερευνητές αυτισμού, έχει βρει ότι η συναισθησία είναι πιο κοινή μεταξύ ατόμων με αυτισμό (Baron-Cohen et al, 2013), ένα εύρημα που συνδέεται με την απίστευτη περίπτωση του Daniel Tammet, ενός υψηλής λειτουργικότητας αυτιστικού με πολύμορφη συναισθησία. Το 2004, ο Tammet χρησιμοποίησε τη συναισθησία του για να τον βοήθησει να απομνημονεύσει και απαγγείλει τα πρώτα 20,000 δεκαδικά ψηφία του αριθμού π (pi).

Μουσικές υφές

Η Svetlana Rudenko, μία επιτυχημένη πιανίστας με βάση την Ιρλανδία, βιώνει μία περίπλοκη μορφή της συναισθησίας μουσικής-χώρου, κατά την οποία ήχοι μετατρέπονται σε ανάγλυφες εικόνες στο χώρο γύρω της. Περιγράφοντας πώς η μουσική και η όραση είναι συνδεδεμένες στην αντίληψή της, λέει «Βλέπω την απεικόνιση των ηχητικών κυμάτων κι ελέγχω την μνήμη μου διαβάζοντάς την όσο παίζω και τη χειραγωγώ μέσα στο χρόνο ... να ακούσω όλα τα στοιχεία της μουσικής υφής». Αυτό οδήγησε σε κάποιες προκλήσεις όσο μάθαινε το πιάνο. «Δεν μπορούσα να μάθω crescendo ή diminuendo (η σταδιακή αύξηση ή μείωση του τόνου) όπως οι υπόλοιποι μαθητές», αναφέρει. «Για εμένα, η εικόνα είναι έντονα συνδεδεμένη με τον ήχο· για να αλλάξω τον ήχο, πρέπει να ξανα-σκεφτώ την εικόνα». Σήμερα, η Svetlana χρησιμοποιεί τις διαισθητήριες αντιλήψεις της στη διδασκαλία, προσαρμόζοντας τις εντυπώσεις της ώστε να βοηθήσει τους μαθητές της να μάθουν να εκτελούν περίπλοκα κομμάτια. «Χρησιμοποιώ πολλά διαφορετικά χρωματιστά μολύβια για να σημειώσω στρώματα μουσικών υφών», αναφέρει. «Με το να σημειώνω αυτές τις αλλαγές με διαφορετικά χρώματα, δίνω στους μαθητές μου καθοδήγηση για να δημιουργήσουν τη δική τους ιστορία για το κομμάτι και να ωθήσω τη φαντασία τους». Θεωρεί ότι αυτή η πολυ-αισθησιακή προσέγγιση στα μαθήματα πιάνου δουλεύει καλύτερα με τους νεότερους μαθητές της. 

 

Τι προκαλεί τη συναισθησία;

Ενώ πολλές συναισθητικές εμπειρίες φαίνονται (αρκετά) εξωτικές, όλοι έχουμε την τάση να συνδέουμε μαζί ιδιότητες διφορετικών αισθήσεων – ένα φαινόμενο γνωστό ως διατροπική συσχέτιση. Για παράδειγμα, πολλοί τείνουν να συμφωνήσουν ότι οι ήχοι υψηλού τόνου θα έπρεπε «να ταιριάζουν» με πιο ανοιχτά χρώματα, ενώ οι πιο βαθιοί ήχοι ανήκουν σε πιο σκούρα χρώματα.

Άρα, τι ακριβώς είναι διαφορετικό στο συναισθητικό εγκέφαλο; Μελέτες νευροαπεικόνισης παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ συναισθητικών και μη-συναισθητικών στον τρόπο με τον οποίο δομείται ο εγκέφαλος, παραπέμπτοντας σε μία βιολογική εξήγηση του φαινομένου. Μία μελέτη το 2007 έδειξε ότι άνθρωποι με αριθμο-χρωματική συναισθησία έχουν πιο ισχυρές συνδέσεις σε κάποιες περιοχές του φλοιού (Rouw & Scholte, 2007), ενώ άλλες έχουν δείξει ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη δραστηριότητα κατά τη σύνδεση των περιοχών του εγκεφάλου που επεξεργάζεται το χρώματα με άλλες περιοχές (Tomson et al, 2013).

Θα μπορούσε, επίσης, να υπάρχει και γενετική βάση για τη συναισθησία; Το 1883, ο Francis Galton ανέφερε ότι η συναισθησία φαινόταν να μεταδίδεται ενδοοικογενειακά (Galton, 1883). Η παρούσα άποψη είναι ότι η συναισθησία είναι, τουλάχιστον εν μέρει, γενετική: μελέτες οικογενειών με πολλαπλούς συναισθητικούς έχουν βρει αρκετές περιοχές στο γονιδίωμα που συσχετίζονται με το φαινόμενο (Asher et al, 2009; Tomson et al, 2011). Αυτές οι μελέτες αφορούν μικρό αριθμό υποκειμένων για να συσχετιστούν συγκεκριμένα γονίδια, κι έτσι μία μεγάλης κλίμακας γενετική μελέτη των συναισθητικών αριθμών-χρωμάτων είναι σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή, υπό τον Simon Fisher στο Ινστιτούτο Max Planck για Ψυχογλωσσολογία στην Ολλανδία.

 

Η συναισθησία μέσα στην τάξη

Όντας το μέρος στο οποίο αλφάβητα, αριθμοί και ημερολόγιο εντυπώνονται στη μνήμη μας, η σχολική τάξη μπορεί να παίξει έναν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της συναισθησίας. Μελέτες πολλών χρόνων στο Ηνωμένο Βασίλειο, που σχετίζονται με παιδιά σε δημοτικά σχολεία, έχουν αποκαλύψει ότι η συναισθησία χρειάζεται κάποιο χρόνο για να αναπτυχθεί: λίγα παιδιά σε κάθε δημοτικό σχολείο που έγιναν συναισθητικοί αριθμών-χρωμάτων ξεκίνησαν να σχηματίζουν τις συσχετίσεις κατά τη διάρκεια νεαρών σχολικών χρόνων, και κατέληξαν σταδιακά στα χρώματα της αλφαβήτου τους (Simner & Bain, 2013). Τέτοια παιδιά επέλεξαν σταθερά χρώματα για το 34% της αλφαβήτου στις ηλικίες 6-7, 48% μέχρι τις ηλικίες 7-8, και 71% μέχρι τα 10-11 χρόνια.

Οι διδάσκοντες ή οι γονείς συχνά αντιλαμβάνονται τις συναισθητικές συσχετίσεις ενός παιδιού όταν αυτό κάνει κάποιο σχόλιο που συνδυάζει/αναμειγνύει δύο αισθήσεις – για παράδειγμα, ένα ανάστατο στομάχι που έχει «κίτρινη αίσθηση» ή ότι κάποιος χρησιμοποίησε «λάθος χρώμα» για να γράψει την λέξη Τρίτη. Εκτός κι αν ένα παιδί αναφέρει ότι οι αντιλήψεις του/της παρεμβαίνουν στη διαδικασία μάθησης, η συναισθησία είναι πιθανό να είναι απλά ένα μέρος του τρόπου με τον οποίο βιώνει τον κόσμο, χωρίς δυσμενείς επιπτώσεις.

Μπορεί, όμως, η συναισθησία να είναι ευεργετική μέσα στην τάξη; Ανέκδοτα και έρευνες δείχνουν ότι ναι, ορισμένες φορές, μπορεί. Άτομα με αριθμο-χρωματική συναισθησία συχνά αναφέρουν ότι τα χρώματα τους βοηθούν να θυμούνται αριθμούς τηλεφώνου ή άλλες αριθμητικές πληροφορίες, ενώ και σε ψυχολογικές μελέτες, οι συναισθητικοί αποδίδουν καλύτερα σε σχέση με μη-συναισθητικούς σε κάποιες ασκήσεις μνήμης, όταν μπορούν να χρησιμοποιήσουν επιπλέον χαρακτηριστικά για να τους βοηθήσουν να θυμηθούν (Watson et al, 2014). Στο βιβλίο του, Born on a Blue Day, ο Daniel Tammet περιγράφει πώς η αίσθησή του για το ξεχωριστό χρώμα, σχήμα και τοποθεσία κάθε αριθμού στο διάστημα, τον βοηθάει να λύσει περίπλοκες μαθηματικές εξισώσεις στο “άψε-σβήσε” (Tammet, 2006).

Οι αφηρημένοι πίνακες του καλλιτέχνη Vassily Kandinsky (δεξιά)
αντικατοπτρίζουν την εμπειρία του στο να βλέπει τη μουσική με χρώμα.
Δημόσια εικόνα: πηγή εικόνας· Wikimedia Commons
  

Παρελθόν και παρόν

Μερικές φορές, οι συναισθητικές αισθήσεις έχουν ερμηνευθεί ως υπερφυσικές, εξαιτίας της φαινομενικά εξω-πραγματικής φύσης τoυ φαινομένου. Ο νευροβιολόγος και συγγραφέας VS Ramachandran ανέφερε την ασυνήθη περίπτωση ενός νεαρού άντρα του οποίου η συναισθησία πήρε τη μορφή, του να βλέπει χρωματιστά φωτοστέφανα γύρω από τα πρόσωπα των ανθρώπων. Αυτή η περίπτωση, πιθανόν, αποτελεί και μία εξήγηση σε ιστορίες της Λαογραφίας για ανθρώπους που βλέπουν αύρες (Ramachandran et al, 2012).

Σήμερα, η προοδεύουσα γνώση για τη βιολογική βάση της συναισθησίας στον εγκέφαλο μεταφέρει αυτές τις συσχετίσεις από τη σφαίρα του τρομακτικού στο εσωτερικό ενός εργαστηρίου. Η συναισθησία είναι αξιοσημείωτη στο ότι οι εντυπώσεις που παράγει είναι, και βαθιά υποκειμενικές και αρκετά σταθερές για κάθε άτομο. Με αυτό τον τρόπο θυμόμαστε πως αν και μπορεί να συμφωνούμε στο ότι (για παράδειγμα) μία ντομάτα είναι κόκκινη ή ότι δύο και δύο  κάνουν τέσσερα, το εσωτερικό μας βίωμα των ιδεών που συμμετέχουν σε τόσο προφανώς πραγματικές δηλώσεις είναι ποικίλο και προσωπικό. 

 

Αναφορές

 

Πηγές

  • Για δημοφιλείς μαρτυρίες για τη συναισθησία, δείτε:
    • Ward J (2008) The Frog Who Croaked Blue: synesthesia and the mixing of the senses. London, UK: Routledge. ISBN: 9780415430135
    • Cytowic R, Eagleman D (2009)Wednesday is Indigo Blue: discovering the brain of synesthesia. Cambridge, USA: MIT Press. ISBN: 9780262012799
  • Για περισσότερες πληροφορίες για τους πίνακες ζωγραφικής που απεικονίζουν συγκεκριμένους αριθμούς και το βιβλίο του Born on a Blue Day, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Daniel Tammet.
  • Για απαντήσεις σε κάποιες συχνές ερωτήσεις για τη συναισθησία, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου του Sussex.
  • Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του UK Synaesthesia Association (Ένωση Συναισθησίας ΗΒ).
  • Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του American Synesthesia Association (Ένωση Συναισθησίας Αμερικής).
  • Για να συμμετέχετε σε μελέτη για την έρευνα της γενετικής βάσης της συναισθησίας επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Ινσιτούτου Max Planck για Ψυχογλωσσολογία.
  • Για κάποια test για την αναγνώριση πολλών διαφορετικών μορφών συναισθησίας, ρίξτε μια ματιά στο Baylor College of Medicine’s Synesthesia Battery.
  • Για να μάθετε για επιστημονική έρευνα σε κάποια άλλη φαινομενικά εξω-πραγματική εμπειρία, δείτε:

Συγγραφέας

Η Dr Amanda Tilot είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Γλώσσας και Γενετικής στο Ινστιτούτο Max Planck για Ψυχογλωσσολογία στο Ναϊμέχεν, στην Ολλανδία. Εργάζεται με τον Καθηγητή Simon Fisher μελετώντας τη γενετική της συναισθησίας σε μεγάλους πληθυσμούς και μονογονεϊκές οικογένειες. Η Amanda ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στο Case Western Reserve University (ΗΠΑ) το 2014, όπου μελέτησε τη γενετική του αυτισμού.

 

Αξιολόγηση

Αυτό το άρθρο προκαλεί τον αναγνώστη να μάθει περισσότερα για τη συναισθησία και να θαυμάσει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για συζητήσεις σε ερωτήματα όπως:

  • Πώς αποκρίνονται οι άνθρωποι σε αισθητικά ερεθίσματα;
  • Είναι μία αντίληψη η ίδια για όλα τα άτομα που δέχονται το ίδιο ερέθισμα;
  • Τι ορίζουμε ως «φυσιολογικό»;
Alina Giantsiou-Kyriakou, Livadia High School, Λάρνακα, Κύπρος
Βιολογία, Μαθηματικά, Νευροβιολογία, Μουσική, Τέχνες
Ηλικίες: 14+

Θέσεις Εκπαίδευσης

ΠΜΣ «Δημόσια Υγεία» 2017-2018

20 Νοεμβρίου 2017
ΠΜΣ «Δημόσια Υγεία» 2017-2018

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΠΜΣ «ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ» 2017-2018 - ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ, ΤΜ. ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αγαπητοί συνάδελφοι σας προωθούμε Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για φοίτηση στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Δημόσια Υγεία του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών για το Ακαδημαϊκό έτος 2017-2018. Καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων στη Γραμματεία του Τμήματος Ιατρικής: 15...

Θέσεις Εργασίας

13 Θέσεις εργασίας για Βιολόγους στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και...

14 Νοεμβρίου 2017
13 Θέσεις εργασίας για Βιολόγους στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO)

Προκυρήχθηκαν θέσεις εργασίας με σύμβαση ορισμένου χρόνου για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε τομείς ενδιαφέροντος αλιείας, υδατοκαλλιέργειας, περιβάλλοντος κ.α. στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας. Συγκεκριμένα προκυρήχθηκαν 13 Θέσεις εργασίας για Βιολόγους στους τομείς: 1) Ιχθυολογία 2) Διαχείριση περιβάλλοντος και δασών 3) Μικροβιολογία 4) Βιο-ασφάλεια 5) Υδατοκαλλιέργειες Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων...

Επιμορφώσεις

Κατανοώντας την Εξέλιξη - Εργαστήριο για εκπαιδευτικούς με τον Κώστα Κ...

11 Δεκεμβρίου 2017
Κατανοώντας την Εξέλιξη - Εργαστήριο για εκπαιδευτικούς με τον Κώστα Καμπουράκη

Εργαστήριο για εκπαιδευτικούς με τον Κώστα Καμπουράκη με τίτλο: "Κατανοώντας την Εξέλιξη", θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 5 Ιανουαρίου 2018, στις 10:30 και έως τις 13:30 στη διεύθυνση: Θουκυδίδου 4, Αθήνα (Πλάκα). Το εργαστήριο αποσκοπεί καταρχάς στην παρουσίαση βασικών συμπερασμάτων από έρευνες οι οποίες αφορούν τα εννοιολογικά εμπόδια που δυσχεραίνουν την...

Ομάδα Εργασίας Φοιτητών

  • Ένας νευρικός διακόπτης για το φόβο

    Ένας νευρικός διακόπτης για το φόβο Ένας νευρικός διακόπτης για το φόβο Sarah Stanley Μετάφραση από: Μαρίνα-Σαββίνα Τσατσαλίδη (Marina-Savvina Tsatsalidi) – Φοιτήτρια Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists). Όταν κάτι μας τρομάζει, θα πρέπει να παγώσουμε ή να το ερευνήσουμε; Η Sarah Stanley περιγράφει πώς οι επιστήμονες από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (European Molecular Biology Laboratory) εξερευνούν τα μυστήρια του εγκεφάλου, προσπαθώντας να κατανοήσουν την αντίδρασή μας στο φόβο. (Πρόκειται για του Read More
  • Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία

    Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία Amanda Tilot Μετάφραση από: Νεφέλη Γαρούφη (Nefeli Garoufi) – Φοιτήτρια Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists). Πώς θα ήταν οι αριθμοί και οι μουσικές νότες, αν είχαν χρώματα; Οι άνθρωποι με συναισθησία βιώνουν τον κόσμο με αυτό τον τρόπο – και οι επιστήμονες προσπαθούν να βρουν το γιατί. (Πρόκειται για το άρθρο 'Blended senses: understanding synaesthesia' από το Scienceinschool, έχει δοθεί άδεια για Read More
  • Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού

    Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού Gianluca Farusi, Susan Watt Μετάφραση από: Αλέξανδρο Χαρωνιτάκη (Alexander Charonitakis) – Φοιτητής Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists). Εμπλουτίστε τα μαθήματα χημείας σας, παρατηρώντας το φαινόμενο του βιοφωτισμού. (Πρόκειται για το άρθρο 'Living light: the chemistry of bioluminescence' από το Scienceinschool, έχει δοθεί άδεια για μετάφραση και δημοσίευση από την ΠΕΒ) Οι εμφανίσεις του βιοφωτισμού, αποτελούν ένα από τα φυσικά Read More
  • 1
  • 2