Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού

Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού

Μετάφραση από: Αλέξανδρο Χαρωνιτάκη (Alexander Charonitakis) – Φοιτητής Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists).

Εμπλουτίστε τα μαθήματα χημείας σας, παρατηρώντας το φαινόμενο του βιοφωτισμού.

(Πρόκειται για το άρθρο 'Living light: the chemistry of bioluminescence' από το Scienceinschool, έχει δοθεί άδεια για μετάφραση και δημοσίευση από την ΠΕΒ)

Οι εμφανίσεις του βιοφωτισμού, αποτελούν ένα από τα φυσικά θαύματα του κόσμου. Η απόλυτη ομορφιά από τα χορευτικά φώτα των πυγολαμπίδων ή τα λαμπερά μπλε κύματα που προκαλούνται από το πλαγκτόν του ωκεανού, συνάρπαζαν για χιλιετίες τους ανθρώπους. Ενώ εξακολουθούμε να βρίσκουμε οπτική ευχαρίστηση σε αντίστοιχες εμφανίσεις ακόμα και σήμερα, μπορούμε πια να κατανοήσουμε τη χημεία που τις προκαλεί – μέχρι και να τις προσαρμόσουμε για εργαστηριακή χρήση αλλά και οπουδήποτε αλλού.

Μεγάλο πλήθος οργανισμών, από έντομα, ψάρια και μαλάκια έως βακτήρια και πλαγκτόν, μπορούν να παράγουν φως – όπως είναι γνωστό εδώ και χιλιάδες χρόνια. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος ο Πρεσβύτερος περιέγραψε ένα βρώσιμο οστρακοειδές, το Pholas dactylusτο οποίο, μάλλον ιδιόρρυθμα, εκπέμπει φως όταν τρώγεται. Επίσης ανέφερε ότι ένας μύκητας του δέντρου, ο Omphalotus olearius, παράγει μία λαμπερή λάμψη τη νύχτα.

Βιοφωτίζουσα μέδουσα Εικόνα με την ευγενική παραχώρηση του Chris Favero Πηγή εικόνας: Flickr

 

Πιθανόν οι πιο εντυπωσιακές εμφανίσεις του βιοφωτισμού προκύπτουν στα δινομαστιγωτά, πλαγκτονικές μορφές οι οποίες δημιουργούν τα λαμπερά μπλε κύματα που κάποιες φορές διακρίνονται στην επιφάνεια του ωκεανού. Πιο εξωτικές μορφές βιοφωτισμού βρίσκονται στα ωκεάνια βάθη: όπου δεν μπορεί να φτάσει το φως και πολλά είδη έχουν τη δική τους φωταγώγηση. Διάσημο παράδειγμα αποτελούν τα αγκιστρόψαρα (angler fish), που χρησιμοποιούν ένα αιωρούμενο «φωτάκι», για να δελεάσουν το θήραμα κατευθείαν στα δόντια τους.

Ο Βιοφωτισμός – το φως που παράγεται από τους ζωντανούς οργανισμούς – είναι ευρέως διαδεδομένος στη φύση, αλλά τι πλεονέκτημα προσφέρει στα είδη που το χρησιμοποιούν; Στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλά, στα οποία περιλαμβάνονται:

  • Αποσηματικός χρωματισμός (τοξική εμφάνιση), για να δείχνουν ακατάλληλοι προς βρώση από πιθανούς θηρευτές. Παράδειγμα: οι πυγολαμπίδες Photinus ignitus και Lucidata atra.
  • Άμυνα,  για να τρομάζουν τους θηρευτές εκπέμποντας μία φωτεινή λάμψη σε κοντινή απόσταση. Παράδειγμα: τα sternchasers, ένας τύπος λυχναρόψαρου (μυκτοφίδες).
  • Ερωτοτροπία, για να επικοινωνούν πριν ή κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος. Παράδειγμα: οι πυγολαμπίδες.
  • Δολώματα, για να προσελκύουν το θήραμα στην πηγή φωτός. Παράδειγμα: τα αγκιστρόψαρα (angler fish).
  • Παραλλαγή (καμουφλάζ), για να βοηθήσει το ζώο να αναμειχθεί με το περιβάλλον γύρω του. Όπως φαίνεται από κάτω ένα θαλάσσιο ζώο, θα δείχνει πιο σκοτεινό σε αντιδιαστολή με την φωτεινή επιφάνεια του νερού από πάνω του, επομένως παράγοντας το δικό του φως θα βοηθηθεί να κρυφτεί από πιθανούς θηρευτές. Παράδειγμα: καλαμάρια όπως το Abralia verany.
Πυγολαμπίδα: Photinus pyralis παραχώρηση του Terry Priest Πηγή εικόνας: Flickr

 

Αστραφτερά χρώματα

Στη φύση, ο βιοφωτισμός παράγει διαφορετικά χρώματα: κυρίως μπλε, πράσινο και κίτρινο. Το χαρακτηριστικό χρώμα φωτός που παράγει ένα είδος, εξαρτάται από το περιβάλλον στο οποίο έχει εξελιχθεί. Μπλε εκπομπές φωτός συνήθως συμβαίνουν βαθιά στον ωκεανό, πράσινες εκπομπές σε είδη που ζουν παράλληλα με τις ακτογραμμές και κίτρινες (αλλά και πράσινες) εκπομπές στα γλυκά νερά και στα είδη που ζουν στην ξηρά.

Ποια είναι η χημεία που δημιουργεί το βιοφωτισμό; Και πώς αποκτώνται αυτά τα διαφορετικά χρώματα – μπλε, πράσινο και κίτρινο;

Χημικά, οι περισσότερες περιπτώσεις βιοφωτισμού είναι αποτέλεσμα αντιδράσεων οξυγόνωσης: το οξυγόνο αντιδρά με ουσίες που ονομάζονται λουσιφερίνες, παράγοντας ενέργεια υπό τη μορφή φωτός. Οι αντιδράσεις αυτές καταλύονται από ένζυμα, γνωστά ως λουσιφεράσες. Σε αυτή τη διαδικασία οι λουσιφερίνες οξυγονώνονται για να σχηματίσουν οξυλουσιφερίνες. Όπως φαίνεται στον Πίνακα 1, οι λουσιφερίνες που χρησιμοποιούνται από διαφορετικά είδη και οι σχηματιζόμενες οξυλουσιφερίνες, μπορούν να ποικίλουν ως προς τη χημική τους δομή.

Πίνακας 1: Οι διαφορετικές λουσιφερίνες και οξυλουσιφερίνες που βρίσκονται σε ποικίλα βιοφωτίζοντα είδη

Αυτές οι αντιδράσεις είναι πολύ αποδοτικές, με το 98% της ενέργειας που εμπλέκεται να απελευθερώνεται με τη μορφή φωτός. Συγκρίνετέ το, με την απόδοση στο επίπεδο του 2% μίας παραδοσιακής λάμπας πυράκτωσης, η οποία όμως επιπλέον ελευθερώνει μεγάλα ποσά ενέργειας, υπό τη μορφή θερμότητας.

Όπως συμβαίνει σε διάφορα είδη, κάποιες λουσιφερίνες μπορούν να παράγουν περισσότερα από ένα φωτεινά χρώματα (δείτε στον Πίνακα 2). Επιπλέον οι φωτοεκπέμπουσες ουσίες ή φθορίζουσες ουσίες (fluorophores), μπορούν να αλλάξουν επίσης το χρώμα της φωτοβολίας. Η μέδουσα Aequorea victoria περιέχει μία τέτοια φθορίζουσα ουσία, γνωστή ως πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη (GFP). Η GFP απορροφά το μπλε φως που παράγεται από την αρχική αντίδραση και το επανεκπέμπει σε μεγαλύτερο μήκος κύματος ως πράσινο φως, οπότε η μέδουσα παράγει πράσινο βιοφωτισμό.

Πίνακας 2: Τα χρώματα κάποιων συγκεκριμένων λουσιφερίνων

Στις τελευταίες δεκαετίες, αυτό το ιδιαίτερο σύστημα βιοφωτισμού έχει βρει μία σημαντική χρήση στην επιστημονική έρευνα: το γονίδιο που κωδικοποιεί την GFP χρησιμοποιείται πια ως γενετική ‘ετικέτα’, για να εντοπίζει συγκεκριμένες πρωτεΐνες και να αποκαλύπτει πότε εκφράζονται συγκεκριμένα γονίδια. Επειδή η GFP φωτίζει πράσινη κάτω από μπλε ή υπεριώδη ακτινοβολαί, είναι πολύ εύκολο να ανιχνευθεί (δείτε Furtado, 2009). Αυτή η εργασία θεωρήθηκε τόσο σημαντική, που βραβεύτηκε με το Βραβείο Nobel Χημείας το 2008w2.

Ευτυχώς για εμάς, είναι σχετικά εύκολο να αντιγράψουμε στο εργαστήριο τον τύπο της χημικής αντίδρασης που προκαλεί βιοφωτισμό, όπως παρουσιάζει και η παρακάτω δραστηριότητα.

Δραστηριότητα μαθητή: βιοφωτισμός στο εργαστήριο

Σε αυτή τη δραστηριότητα, οι μαθητές μπορούν να δουν μία αντίδραση βιοφωτισμού, όταν αναμειχθούν χημικά αντιδραστήρια. Το σημαντικό συστατικό είναι η λουμινόλη, μία συνθετική χημειοφωτοβόλος ουσία η οποία παράγει μπλε φως όταν αντιδράσει χημικά. Παρόλο που οι αντιδράσεις της λουμινόλης και της λουσιφερίνης είναι διαφορετικές – η οξειδωτική αντίδραση της λουμινόλης καταλύεται με σιδηροκυανιουχο κάλιο αντί για ένζυμο – (για περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε   Welsh, 2011) – το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: βιοφωτισμός.

Το τελικό στάδιο σε αυτή τη δραστηριότητα, θα πρέπει να μεταφερθεί σε σκοτεινό μέρος για να είναι ορατό περισσότερο φως.

Υλικά

  • 1 g λουμινόλης (5-amino-2,3-dihydrophthalazine-1,4-dione)
  • 50 ml υδροξείδιο του νατρίου (NaOH), διάλυμα 10% w/w
  • 50 ml σιδηροκυανιούχο κάλιο (K3[Fe(CN)6]), διάλυμα 3% w/w
  • Περίπου 0,5 g σιδηροκυανιούχο κάλιο (K3[Fe(CN)6])
  • 3 ml υπεροξείδιο του υδρογόνου (H2O2), διάλυμα 30% m/m
  • Απιονισμένο νερό
  • Ποτήρια ζέσεως
  • Χωνί
  • Ογκομετρικοί κύλινδροι
  • Κωνική φιάλη

 

Διαδικασία

Σημείωμα ασφάλειας

Θα πρέπει να φοράτε προστατευτικά γυαλιά, εργαστηριακή ποδιά και προστατευτικά γάντια. Προσοχή όταν χρησιμοποιείτε το διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου 30%, καθώς αντιδρά βίαια παρουσία ενός καταλύτη. Κλείστε το μπουκάλι αμέσως, μόλις αφαιρέσετε τα 3ml διαλύματος.

Δείτε επίσης το γενικότερο σημείωμα ασφάλειας του Science in School.

  1. Σε ένα ποτήρι ζέσεως, διαλύστε 1 g λουμινόλης, σε 450 ml απιονισμένου νερού.
  2. Προσθέστε 50 ml διαλύματος 10% υδροξείδιο του νατρίου και αναμίξτε.
  3. Πάρτε 50ml από το διάλυμα που προέκυψε και το προσθέτετε σε 350 ml απιονισμένου νερού σε ένα άλλο ποτήρι ζέσεως. Αυτό τώρα είναι το Διάλυμα Α.
  4. Σε ένα τρίτο ποτήρι ζέσεως, αναμίξτε 50 ml διαλύματος 3% σιδηροκυανιούχου καλίου με 350ml απιονισμένου νερού και 3ml διαλύματος 30% υπεροξειδίου του υδρογόνου. Αυτό είναι το Διάλυμα Β.
  5. Βάλτε ίσες ποσότητες από τα διαλύματα Α και Β σε διαφορετικούς ογκομετρικούς κυλίνδρους.
  6. Βάλτε λίγο σιδηροκυανιούχο κάλιο μέσα στην κωνική φιάλη και τοποθετήστε το χωνί πάνω στη φιάλη.
  7. Μετακινήστε την κωνική σε σκοτεινό μέρος.
  8. Ρίξτε ταυτόχρονα τα διαλύματα Α και Β μέσα στην κωνική και δείτε τι συμβαίνει.

Ένας θαυμάσιος γαλάζιος βιοφωτισμός θα αρχίσει αμέσως!

 

  1. Απόβλητα: θερμάνετε το διάλυμα στον απαγωγό για να το συμπυκνώσετε μέχρι ο όγκος να φτάσει στο 1/8 της αρχικής ποσότητας, μετά ρίξτε το υπόλοιπο διάλυμα στη δεξαμενή υπολειμμάτων βαρέων μετάλλων.

 

Τι συνέβη;

Η οξείδωση της λουμινόλης πραγματοποιείται σε αρκετά στάδια.

  1. Ενώ το διάλυμα Α ετοιμάζεται (βήμα 2), η λουμινόλη αντιδρά με τη βάση (OH-):

  1. Ενώ το διάλυμα Β ετοιμάζεται (βήμα 4), το υπεροξείδιο του υδρογόνου αποσυντίθεται για να σχηματίσει σουπεροξειδικό δραστικό ανιόν Ο2. Αυτή η αντίδραση καταλύεται από το εξασιδηροκυανιούχο (ΙΙΙ) ιόν.
  2. Όταν αναμιγνύονται τα διαλύματα Α και Β (βήμα 8), η λουμινόλη οξειδώνεται από το εξασιδηροκυανιούχο (ΙΙΙ) ανιόν, σχηματίζοντας ένα δραστικό ανιόν:

Επομένως, το εξασιδηροκυανιούχο ιόν έχει διττό ρόλο: καταλύει το σχηματισμό του σουπεροξειδικού δραστικού ανιόντος Ο2. και επίσης οξειδώνει τη λουμινόλη σε δραστικό ανιόν. Ο σίδηρος πρέπει να βρίσκεται στη μορφή ενός συμπλόκου [Fe(CN)6]-3, για να εμποδίσει την κατακρήμνιση του Fe(OH)3 στο ισχυρά αλκαλικό περιβάλλον.

  1. Το δραστικό ανιόν της λουμινόλης και το σουπεροξειδικό δραστικό ανιόν Ο2.-, ύστερα αντιδρούν:

  1. Η ένωση που προκύπτει είναι ασταθής και αποσυντίθεται για να παράγει άζωτο και μία διεγερμένη μορφή του αμινοφθαλικού ιόντος:

  1. Η διεγερμένη μορφή ύστερα μετασχηματίζεται και διασπάται σε μία σταθερή μορφή, εκπέμποντας τη διαφορά ενέργειας ως φως:

 

Ερωτήσεις προς συζήτηση

  • Στην αντίδραση της λουμινόλης, από που προέρχεται η ενέργεια για την παραγωγή του φωτός;
  • Ποιος είναι ο ρόλος του σιδηροκυανιούχου καλίου; Στις φυσικές αντιδράσεις βιοφωτισμού, ποια ουσία επιτελεί αυτό το ρόλο;
  • Ποια ουσία είναι υπεύθυνη για την οξείδωση στην αντίδραση της λουμινόλης; Είναι η ίδια στη φύση?

 

Επέκταση

Υπάρχει ένας μεγάλος όγκος πληροφοριών διαθέσιμος για τον βιοφωτισμό (δείτε στις πηγές, για παραδείγματα). Οι μαθητές μπορούν να συμπληρώσουν αυτή τη δραστηριότητα, με ερευνητικές εργασίες που θα εντοπίσουν μόνοι τους. Για παράδειγμα:

  • Χρήσεις του βιοφωτισμού στη φύση. Βρείτε περισσότερους λόγους για τους οποίους ο βιοφωτισμός είναι μία χρήσιμη προσαρμογή. Για κάθε προσαρμογή, προσδιορίστε κάποια είδη που ευνοούνται από αυτή.
  • Χημεία βιοφωτισμού. Βρείτε για κάποιες συγκεκριμένες χημειοφωτοβόλες αντιδράσεις που γίνονται στη φύση. Πόσο παρόμοιες είναι, με την αντίδραση της λουμινόλης;
  • Χρώματα βιοφωτισμού. Βρείτε περισσότερα, για τον τρόπο με τον οποίο παράγονται.
  • Εξέλιξη του βιοφωτισμού. Έχει εξελιχθεί πολλές φορές, ή μόνο μία;
  • Χρήσεις της λουμινόλης σε έρευνες, στον τόπο του εγκλήματος. Βρείτε πως η λουμινόλη χρησιμοποιείται στην εγκληματολογία και τη χημεία αυτής της χρήσης (π.χ. βλέπε Welsh, 2011).

 

Μελετώντας χημεία με τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο

Αυτή η δραστηριότητα είναι τμήμα ενός μεγαλύτερου διεπιστημονικού προγράμματος, που αναπτύχθηκε μαζί με μαθητές ηλικίας 14-15 ετών, για να εξερευνήσουνε αρχαίες επιστημονικές πρακτικές. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (23-78 μ.Χ.), ήταν ένας Ρωμαίος συγγραφέας και φυσιοδίφης του οποίου η εγκυκλοπαίδεια, Naturalis Historia, συγκέντρωνε αρκετή από την επιστημονική γνώση της εποχής. Ξεκινάμε κάθε θέμα συζητώντας ένα χωρίο από τη Naturalis Historiaκαι ύστερα εργαζόμαστε στο πως να αναπαράγουμε, είτε το πείραμα που περιγράφεται στο κείμενο, είτε κάτι παρόμοιο.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι μαθητές ξεκινούν στο ίδιο προ-επιστημονικό επίπεδο όπως ο Πλίνιος και μέσα από εργαστηριακή δουλειά και συζήτηση κερδίζουν μοντέρνα επιστημονική γνώση, σε κάθε ένα από τα θέματα. Η διαδικασία κινητοποιεί ακόμα και τους λιγότερο ενθουσιασμένους μαθητές.

Άλλες δραστηριότητες στο πρόγραμμα περιλαμβάνουν σύνθεση λουλακής (indigo) (Farusi, 2012), επαναδημιουργία αρχαίων αρωμάτων (Farusi, 2011), προετοιμασία γυάλινων ψηφίδων με βορικό οξύ και προετοιμασία μελανιού από σίδηρο και χολή (Farusi, 2007). Το όλο πρόγραμμα παρουσιάστηκε διεθνώς στο Science on Stage festivalw3 στην Κοπεγχάγη της Δανίας, το 2011.

 

Αναφορές

 

Αναφορές στο διαδίκτυο

  • w1 – Ένα απλό εργαλείο για να μετασχηματίσεις νανόμετρα σε σύστημα χρώματος RGB ή δεκαεξαδικό είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα Academo, μία δωρεάν συλλογή από εκπαιδευτικές πηγές.
  • w2 – Ένας προσβάσιμος λογαριασμός των βραβείων Nobel Χημείας το 2008 όπου βραβεύτηκαν οι Osamu Shimomura, Martin Chalfie και Roger Y Tsien, είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα των βραβείων Nοbel.
  • w3 – Το Science on Stage είναι ένα δίκτυο τοπικών, εθνικών και διεθνών δράσεων για εκπαιδευτικούς, που αρχικά ξεκίνησε το 1999 από το EIROforum, εκδότη του Science in School. Σε κάθε εθνικό γεγονός, μία αντιπροσωπεία εκπαιδευτικών επιλέγεται για να εκπροσωπήσει τη χώρα στο φεστιβάλ Science on Stage. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, περίπου 350 εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από 25 χώρες, θα μοιραστούν τις πιο καινοτόμες διδακτικές ιδέες του σε εργαστήρια, παραστάσεις επί της σκηνής και στην έκθεση διδασκαλίας.
    • Το επόμενο διεθνές φεστιβάλ θα λάβει χώρα στις 29 Ιουνίου – 2 Ιουλίου 2017, στο Debrecen της Ουγγαρίας. Οι συμμετέχοντες θα επιλεγούν μέσω ανταγωνιστικών εθνικών εκδηλώσεων, σε 25 χώρες. Για να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τη διαδικασία των αιτήσεων, επικοινωνήστε με την επιτροπή συντονισμού της χώρας σας.
 

Πηγές

   

Συγγραφέας

Ο Gianluca Farusi διδάσκει χημεία στο τεχνικό σχολείο (Istituto Tecnico Industriale) Galileo Galilei στην Avenza-Carrara, στην Ιταλία. Από το 2004, έχει επίσης διδάξει στοιχειομετρία στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, στην Ιταλία, σε πτυχιακό πρόγραμμα της ιατρικής χημείας και τεχνολογία.ς Επί προσθέτως είναι ο τοπικός σύμβουλος για το Ιταλικό πρόγραμμα - ερευνητική εργασία ‘Insegnare Scienze Sperimentali (διδαχή πειραματικών επιστημών) και ο τοπικός REACH (εγγραφή, αξιολόγηση, εξουσιοδότηση και περιορισμός των χημικών- registration, evaluation, authorisation and restriction of chemicals-) σύμβουλος για σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Ο Gianluca διδάσκει για 20 χρόνια και τίποτα δεν τον ικανοποιεί περισσότερο από τη χαρά στα πρόσωπα των μαθητών του, όταν κατανοούν μία δύσκολη χημική έννοια.

Η Susan Watt είναι μία ανεξάρτητη επιστημονική συγγραφέας και εκδότρια. Σπούδασε φυσικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, στο Ηνωμένο Βασίλειο και έχει δουλέψει για αρκετούς Άγγλους εκδότες και επιστημονικούς οργανισμούς. Τα ειδικά ενδιαφέροντα της είναι φιλοσοφία της επιστήμης και η διδασκαλία της επιστήμης.

 

Περίληψη

Ο Βιοφωτισμός έχει συναρπάσει ανθρώπους για χιλιάδες χρόνια και συνεχίζει να είναι ένα υψηλής προτεραιότητας ερευνητικό θέμα, ιδιαίτερα σε ωκεάνιες ερευνητικές εργασίες. Οι χημικές αντιδράσεις που οδήγησαν στην παραγωγή του φωτός από οργανισμούς, είναι ένα σπουδαίο παράδειγμα βιοφωτισμού. Η πρακτική δραστηριότητα που περιγράφεται στο άρθρο, είναι χρήσιμη για να εμπλέξει και να διασκεδάσει τους μαθητές καθώς και να επάγει την επιστημονική συζήτηση.

Marie Walsh, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Limerick, Ιρλανδία
Χημεία, Βιολογία, Φωταύγεια, Οικολογία
Ηλικίες: 16-19

Θέσεις Εκπαίδευσης

ΠΜΣ «Δημόσια Υγεία» 2017-2018

20 Νοεμβρίου 2017
ΠΜΣ «Δημόσια Υγεία» 2017-2018

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΠΜΣ «ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ» 2017-2018 - ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ, ΤΜ. ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αγαπητοί συνάδελφοι σας προωθούμε Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για φοίτηση στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Δημόσια Υγεία του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών για το Ακαδημαϊκό έτος 2017-2018. Καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων στη Γραμματεία του Τμήματος Ιατρικής: 15...

Θέσεις Εργασίας

13 Θέσεις εργασίας για Βιολόγους στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και...

14 Νοεμβρίου 2017
13 Θέσεις εργασίας για Βιολόγους στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO)

Προκυρήχθηκαν θέσεις εργασίας με σύμβαση ορισμένου χρόνου για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε τομείς ενδιαφέροντος αλιείας, υδατοκαλλιέργειας, περιβάλλοντος κ.α. στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας. Συγκεκριμένα προκυρήχθηκαν 13 Θέσεις εργασίας για Βιολόγους στους τομείς: 1) Ιχθυολογία 2) Διαχείριση περιβάλλοντος και δασών 3) Μικροβιολογία 4) Βιο-ασφάλεια 5) Υδατοκαλλιέργειες Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων...

Επιμορφώσεις

Κατανοώντας την Εξέλιξη - Εργαστήριο για εκπαιδευτικούς με τον Κώστα Κ...

11 Δεκεμβρίου 2017
Κατανοώντας την Εξέλιξη - Εργαστήριο για εκπαιδευτικούς με τον Κώστα Καμπουράκη

Εργαστήριο για εκπαιδευτικούς με τον Κώστα Καμπουράκη με τίτλο: "Κατανοώντας την Εξέλιξη", θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 5 Ιανουαρίου 2018, στις 10:30 και έως τις 13:30 στη διεύθυνση: Θουκυδίδου 4, Αθήνα (Πλάκα). Το εργαστήριο αποσκοπεί καταρχάς στην παρουσίαση βασικών συμπερασμάτων από έρευνες οι οποίες αφορούν τα εννοιολογικά εμπόδια που δυσχεραίνουν την...

Ομάδα Εργασίας Φοιτητών

  • Ένας νευρικός διακόπτης για το φόβο

    Ένας νευρικός διακόπτης για το φόβο Ένας νευρικός διακόπτης για το φόβο Sarah Stanley Μετάφραση από: Μαρίνα-Σαββίνα Τσατσαλίδη (Marina-Savvina Tsatsalidi) – Φοιτήτρια Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists). Όταν κάτι μας τρομάζει, θα πρέπει να παγώσουμε ή να το ερευνήσουμε; Η Sarah Stanley περιγράφει πώς οι επιστήμονες από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (European Molecular Biology Laboratory) εξερευνούν τα μυστήρια του εγκεφάλου, προσπαθώντας να κατανοήσουν την αντίδρασή μας στο φόβο. (Πρόκειται για του Read More
  • Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία

    Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία Ανάμεικτες αισθήσεις: κατανοώντας τη συναισθησία Amanda Tilot Μετάφραση από: Νεφέλη Γαρούφη (Nefeli Garoufi) – Φοιτήτρια Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists). Πώς θα ήταν οι αριθμοί και οι μουσικές νότες, αν είχαν χρώματα; Οι άνθρωποι με συναισθησία βιώνουν τον κόσμο με αυτό τον τρόπο – και οι επιστήμονες προσπαθούν να βρουν το γιατί. (Πρόκειται για το άρθρο 'Blended senses: understanding synaesthesia' από το Scienceinschool, έχει δοθεί άδεια για Read More
  • Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού

    Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού Φως εν Ζωή: η χημεία του βιοφωτισμού Gianluca Farusi, Susan Watt Μετάφραση από: Αλέξανδρο Χαρωνιτάκη (Alexander Charonitakis) – Φοιτητής Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Παναγιώτη Κ. Στασινάκη (Panagiotis K. Stasinakis) - Εκπαιδευτικός, Βιολόγος, MEd, PhD, Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (PanHellenic Union of Bioscientists). Εμπλουτίστε τα μαθήματα χημείας σας, παρατηρώντας το φαινόμενο του βιοφωτισμού. (Πρόκειται για το άρθρο 'Living light: the chemistry of bioluminescence' από το Scienceinschool, έχει δοθεί άδεια για μετάφραση και δημοσίευση από την ΠΕΒ) Οι εμφανίσεις του βιοφωτισμού, αποτελούν ένα από τα φυσικά Read More
  • 1
  • 2