Ήταν μέρες Σεπτέμβρη, έναρξη της σχολικής χρονιάς, σε ένα τυπικό Γενικό Λύκειο της Αθήνας…. 

Κατανομή των μαθημάτων των λεγόμενων Φυσικών Επιστημών : 64 ώρες συνολικά… όπου η βιολογία είναι 8 ώρες (μόνο), η χημεία 20 και η φυσική 36 ώρες (χωρίς το 3ωρο του υπεύθυνου εργαστηρίου)…. 

Άντε πάλι, λέει ο βιολόγος μας …. Να δούμε τι ώρες διδασκαλίας περισσεύουν από τους φυσικούς και τους χημικούς για να συμπληρώσει ωράριο με αυτά τα μαθήματα …. Ως συνήθως ….. 

Και να νιώθει, όπως κάθε χρόνο, την ίδια πικρία για το γεγονός αυτό, την ίδια απογοήτευση και να σκέφτεται …. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Και κάθε χρόνο να του δημιουργούνται τα ίδια ερωτήματα: 

1ο. Με ποια κριτήρια έχει γίνει η υπάρχουσα κατανομή ωρών διδασκαλίας των αναφερόμενων, πιο πάνω, επιστημών; 

2ο. Ποιος ή ποιοι έχουν καθορίσει, ότι μία επιστήμη είναι πιο σημαντική από άλλες επιστήμες, ώστε να πρέπει να της δοθεί αντίστοιχα τόσο πολύ περισσότερος χρόνος για τη διδασκαλία της; Αλλιώς : ποιος ή ποιοι είναι αυτοί που έχουν κρίνει ότι στο Λύκειο σήμερα, πρέπει να διδάσκεται στους μαθητές μας, για παράδειγμα, η φυσική 2, 3 ή 5 ώρες την εβδομάδα και η βιολογία μόνο 1 ώρα, και μάλιστα μόνο για τη Β΄ και Γ΄ τάξη και καθόλου στην Α; [Ας μη μιλήσουμε για τα ΕΠΑΛ, όπου δε διδάσκεται καθόλου η Βιολογία, σαν μάθημα Γενικής Παιδείας ….]

Να δημιουργούνται έτσι και άλλα προβλήματα, όπως προβλήματα ασυνέχειας της ύλης/ του αντικειμένου αλλά και προβλήματα διαχείρισης του χρόνου διδασκαλίας, αφού μιλάμε για 1 ώρα διδασκαλίας/ εβδομάδα (εφέτος το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, έβγαλε, για πρώτη φορά οδηγίες για τη «μη ανάγκη» διδασκαλίας ενοτήτων της Βιολογίας γενικής παιδείας, στη Β΄ Λυκείου….) 

Κι ένα άλλο ερώτημα : με ποια κριτήρια έχει αποφασισθεί, ότι ένας μαθητής που τελειώνει το Γενικό Λύκειο πρέπει να ξέρει, και μάλιστα αναλυτικά για τόσους τομείς μια επιστήμης και μόνο 2 ή 3 τομείς των υπολοίπων ΦΕ; 

Με ποια κριτήρια δηλ. έχει αποφασισθεί ότι είναι σημαντικές κάποιες γνώσεις και άχρηστες κάποιες άλλες; 

Τελικά, πως έχει καθοριστεί, τι πρέπει να γνωρίζει ο Έλληνας μαθητής που τελειώνει το Λύκειο; 

Και συνεχίζει ο Βιολόγος μας: 

Είναι δυνατόν να τελειώνουν το σχολείο οι νέοι μας, και να μη ξέρουν που βρίσκεται η καρδιά ή οι νεφροί τους ; τι βλάβες μπορεί να πάθουν αυτά τα όργανα και πως; 

Να μη μαθαίνουν για την θεωρία που άλλαξε την ιδέα μας για τον κόσμο, τη δημιουργία της ζωής, αλλά και την κατανόηση πολλών από τα προβλήματα της σημερινής κοινωνίας σε θέματα υγείας (αντοχή σε αντιβιοτικά, δημιουργία νέων ιών κλπ) …. την εξέλιξη; 

Να μη γνωρίζουν την έννοια του γονιδίου, και τις τεχνικές και εφαρμογές της σύγχρονης βιοτεχνολογίας, όταν μάλιστα βομβαρδίζονται καθημερινά από τα ΜΜΕ για νέα γονίδια που ανακαλύφθηκαν, για βλαστικά κύτταρα, νέες θεραπείες, «μεταλλαγμένα», κλωνοποιήσεις φυτών και ζώων (οσονούπω και ανθρώπων); θέματα που αφορούν δηλ. άμεσα τη ζωή τους. 

Να μη γνωρίζουν, να μη καταλαβαίνουν για ποιο πράγμα γίνεται κουβέντα και τελικά να παρασύρονται από τυχοδιώκτες της πολιτικής και «έξυπνους» επιχειρηματίες; (βλέπε ιδιωτικές τράπεζες ομφαλοπλακουντικού αίματος κλπ). 

Κάποιοι συζητούν και σχεδιάζουν για το νέο Λύκειο… κοιτώντας ουσιαστικά μόνο τον τρόπο πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση…. Θα ήταν καλό όμως να δουν και λίγο παραπέρα…. Δηλ. να δουν, να δούμε όλοι μαζί, ποιες γνώσεις πρέπει, τι χρειάζεται να ξέρει ένας νέος που τελειώνει το σχολείο, όσον αφορά τις επιστήμες… πέρα από τους επιμέρους κλάδους: Ποιες γνώσεις του είναι απαραίτητες προκειμένου να κατανοεί τον κόσμο γύρω του, να διευκολύνεται στην καθημερινότητά του, και να μπορεί να κρίνει και να αποφασίζει ο ίδιος για πράγματα που τον αφορούν.

Ας δούμε και τι γίνεται γύρω μας, στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή την Αμερική. 

Στην Αγγλία για παράδειγμα αναπτύσσεται το πρόγραμμα Twenty First Century Science (Φυσικές Επιστήμες στον εικοστό πρώτο αιώνα) ενώ στην Αμερική τρέχει το πρόγραμμα 2061. Και τα δύο προγράμματα, αναφέρονται στο περιεχόμενο των αναλυτικών προγραμμάτων, από το νηπιαγωγείο μέχρι και το Λύκειο, με σκοπό την αναμόρφωσή τους με βάση τα σύγχρονα δεδομένα (παιδαγωγικά και γνωστικά), αλλά και τις ανάγκες της σημερινής κοινωνίας. 

Ανάλογοι προβληματισμοί και νέα προγράμματα σπουδών, αναπτύσσονται ακόμα στην Αυστραλία, τη Γαλλία, την Ιταλία κι αλλού. 

Επίσης αν μελετήσουμε τα αποτελέσματα των διαγωνισμών της PISA, του ROSE, αλλά και ανεξάρτητων ερευνητών, θα δούμε ότι αυτά, δημιουργούν ένα σοβαρό προβληματισμό, που σχετίζεται με το περιεχόμενο της διδασκαλίας των ΦΕ στη μέση εκπαίδευση. 

Οι έρευνες αυτές δείχνουν ότι, οι νέοι απομακρύνονται από τις επιστήμες, γιατί θεωρούν ότι όλα αυτά που μαθαίνουν είτε δεν τους είναι χρήσιμα, … είτε τα μαθήματα γίνονται όλο και πιο δύσκολα, δυσνόητα και απαιτητικά κι αυτοί έχουν άλλες ανάγκες….. και έτσι απαξιώνουν τις επιστήμες. 

Προφανώς, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι Φυσικές Επιστήμες, αλλά ο γενικότερος προσανατολισμός του σχολείου. 

Η ουσία είναι ότι χρειάζεται βαθιά τομή. Χρειάζεται ένας άλλος, τελείως διαφορετικός σχεδιασμός, μια νέα κατεύθυνση όσον αφορά το περιεχόμενο της διδασκαλίας των ΦΕ και των Επιστημών της ζωής (πέρα από τις νέες, απαραίτητες, μεθόδους διδασκαλίας). Χρειάζεται ένα νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών, που θα οργανωθεί από μηδενική βάση όσον αφορά το περιεχόμενο. 

Ο 20ος αιώνας τελείωσε, βρισκόμαστε στον 21ο . Πολλοί, και όχι μόνο εμείς οι Bιολόγοι, θεωρούν ότι μπήκαμε στον αιώνα της Βιολογίας. Είναι καιρός να πάρουμε αποφάσεις ώστε αυτός ο αιώνας να προάγει τη γνώση σύμφωνα με τις σημερινές απαιτήσεις, να δώσει γενική μόρφωση στους ανθρώπους που είναι χρήσιμη, λειτουργική και εφαρμόσιμη στην καθημερινότητά τους. Ας μην ξεχνάμε πως οι ΦΕ και οι Επιστήμες της Ζωής, υπάρχουν για να επεξηγούν τον κόσμο γύρω μας, να δίνουν λύσεις, να καλυτερεύουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. 

Θεωρώ, ότι μόνο η απεξάρτηση του Λυκείου από την εισαγωγή στα πανεπιστήμια και ΤΕΙ, δεν πρόκειται να συνεισφέρει σε τίποτα στο έργο μας, τη μάθηση δηλ. και κατανόηση των ΦΕ, αν αυτό δεν συνδυαστεί με αλλαγές στο περιεχόμενο αλλά και στον τρόπο, τόσο του χειρισμού των πληροφοριών όσο και της σύνδεσης με θέματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές μας καθημερινά στη ζωή τους. 

Η πρόταση

Το πρώτο και κυρίαρχο ερώτημά μας, για ένα σύγχρονο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, για ένα σχολείο που θα απαντά στις απαιτήσεις των καιρών, θα πρέπει να είναι : τι χρειάζεται να ξέρουν οι μαθητές μας που τελειώνουν την υποχρεωτική ή Λυκειακή εκπαίδευση (που, επίσης θεωρούμε ότι πρέπει να είναι υποχρεωτική), ως αυριανοί πολίτες ; Δηλ. ποιες είναι οι απαραίτητες γνώσεις που πρέπει να έχουν σχετικά με τις ΦΕ, έτσι ώστε να κατανοούν το τι συμβαίνει γύρω τους, να ζουν με μεγαλύτερη ασφάλεια, να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητες της νέας εποχής και να αποκτήσουν δεξιότητες. Να μπορούν δηλ. να αξιολογούν, να κρίνουν και να αποφασίζουν με σωστά κριτήρια, για τις δυνατότητες, τους κινδύνους αλλά και τις ευκαιρίες, που τους δίνει η Επιστήμη σήμερα.

Οι διδάσκοντες τους επιμέρους κλάδους των επιστημών, που αποκαλούμε ακόμα και σήμερα Φυσικές Επιστήμες, δηλ. η Βιολογία, η Χημεία, η Φυσική, η Γεωλογία, η Γεωγραφία και η Αστρονομία, θα πρέπει να καθίσουν σε ένα τραπέζι, και χωρίς αγκυλώσεις και συντεχνιακές εξαρτήσεις, να απαντήσουν στο παραπάνω ερώτημα και να συνθέσουν μία νέα πρόταση, μια νέα προοπτική για τους νέους μας. 

Ο στόχος πρέπει να είναι ένας: να προσφέρουμε πραγματική γνώση, τη γνώση που αξίζουν και χρειάζονται οι μαθητές μας, οι αυριανοί Έλληνες πολίτες.

Ηλίας Γιασεμής

 

Θέσεις Εκπαίδευσης

Θέσεις για μεταδιδακτορικούς ερευνητές στο Harvard Medical School : Bo...

19 Σεπτεμβρίου 2017
Θέσεις για μεταδιδακτορικούς ερευνητές στο Harvard Medical School : Boston, MA, United States

προς ενημέρωσή σας Τρεις θέσεις είναι ανοικτές για υποψήφιους μεταδιδακτορικούς ερευνητές στο Harvard Medical School : Boston, MA, United States. Για περισσότερες πληροφορίες ακολουθήστε το σύνδεσμο.

Θέσεις Εργασίας

Θέση εργασίας για επιστήμονα με ειδίκευση στη βλάστηση

25 Σεπτεμβρίου 2017
Θέση εργασίας για  επιστήμονα  με  ειδίκευση στη βλάστηση

Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για πρόσληψη επιστήμονα με ειδίκευση στη βλάστηση. Το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), 14ο χιλ. Θεσσαλονίκης-Μηχανιώνας, 57001, Θέρμη, προτίθεται να προβεί στην πρόσληψη, με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, ενός επιστήμονα με ειδίκευση στη βλάστηση, για τις ανάγκες της Πράξης με τίτλο «Επιχορήγηση...

Επιμορφώσεις

Σεμινάριο με τον Evan Snyder

25 Σεπτεμβρίου 2017
Σεμινάριο με τον Evan Snyder

προς ενημέρωσή σας Την Τρίτη 26 Σεπτεμβρίου 2017 στο αμφιθέατρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, θα πραγματοποιηθεί σεμινάριο με εισηγητή τον καθηγητή Evan Y. Snyder. ώρα: 13.00 θέμα: "The State of the Science: Neurological Disease & Stem Cells – The End of the Beginning” Διαβάστε εδώ τη σχετική ανακοίνωση.